Η Κρήτη κρύβει μεγάλη ιστορία στον  κόσμο της θεραπείας μέσο της ιατροσοφίας, που υπάρχει από την εποχή που λειτουργούσαν τα ασκληπιεία στην Κρήτη μέχρι και σήμερα που ακόμα τα εφαρμόζουν οι γιαγιάδες αλλά και οι νεότερες γενιές αναζητώντας την θεραπεία μέσα από την παράδοση.

Τα βότανα είναι το κύριο μέσο που χρησιμοποιούσαν για τα γιατροσόφια. Αλλά και σε αρκετές περιπτώσεις χρησιμοποιούσαν πολλά ακόμα υλικά είτε μόνα τους, είτε σε συνδυασμό με άλλα για να επιτευχθεί η θεραπεία. Χρησιμοποιούσαν εκτός από τα γνωστά σε όλους μας βότανα, και άλλα στοιχεία από δέντρα, φλοιό δέντρων, όπως της αγριαχλαδιάς για την ουρία, μανιτάρια από τον κορμό της χαρουπιάς και ρίζα από το πρινάρι για εγκαύματα. 

Επιπλέον ασυνήθιστα υλικά για τις θεραπείες ήταν στοιχεία από ζώα και αυγά, όπως τσόφλια αυγών για οστεοπόρωση και λιθιάσεις, αυγό για σπασίματα οστών, ψείρες ψαριών για κοκίτη, λιόκουρνο οχιάς για δηλητηριάσεις και μαλλί προβάτου για κομπρέσες.  Δεν έλειπαν από το φυσικό φαρμακείο τους απλά υλικά από ορυκτά έως υλικά που έχει κάθε νοικοκυρά στην κουζίνα της  όπως χώμα, θειάφι, κάρβουνο, καφές, αλάτι, πετιμέζι και ζάχαρη. Αλλά και οινοπνευματώδη που παρήγαγαν όπως τσικουδιά, πρωτοράκι και κρασί για θερμαντικά, απολυμαντικά και παρασκευή βαμμάτων.

Επίσης πιο σπάνια και περίεργα όπως η γητειά των Χούρχουδων για τις αμυγδαλές, ούρα για κεντρώματα και τσίτες,  σαπούνι σαν υπόθετο, αφαίμαξη ακόμα και στα μωρά για προστασία από αρρώστιες και ζάχαρη για  να γλυκάνουν τον πόνο μετά τις αφαιμάξεις. Δεν έλειπαν από κάθε οικογένεια η γητεύτρα ή ξεματιάστρα, που με συγκεκριμένη προσευχή ή λόγια ανάλογα τη περίσταση έλυναν το κακό.

Η φύση μας παρέχει φυσικές λιχουδιές που τα παιδιά του χωριού ήξεραν που να τις βρουν, όπως η χουρχουμελίτσες, γεραντζούνια, αγριαπίδια, μαστίχα από ακολιές, χαρούπια, και νέκταρ από άγρια βότανα, βατόμουρα και ψωμάκια από μολόχες. Έτσι τα παιδιά τρεφόταν με υγιεινά γλυκίσματα που τα παρείχε άφθονα η φύση!

Μπορείτε να μεταβείτε στη σελίδα συζητήσεων για το συγκεκριμένο άρθρο στο Φόρουμ Παραδοσιακής Ελληνικής Ιατρικής πατώντας εδώ.